Zoek je naar een vorm van ancient yoga, probeer dan eens Raja yoga. Al beschreven in zeer oude teksten, is Raja yoga in de volksmond ook wel bekend als Ashtanga yoga. De betekenis van Raja is ‘koning’.
Die naam komt voort uit de overtuiging dat een Raja Yogi in controle is over alles. Net als een koning. Controle over zelfdiscipline, angsten, zelfvertrouwen en onafhankelijkheid.
Dit streef je na tijdens het beoefenen van de acht stappen van yoga. Ook wel Ashtanga genoemd.
Acht stappen (limbs) van Ashtanga yoga
De acht stappen van Ashtanga yoga bieden een steeds intensievere verdieping binnen jezelf. Innerlijke vrede, zelfcontrole en complete zelfrealisatie zijn enkele van de mogelijke resultaten die je kunt behalen met deze vorm van yoga.
Niet alleen gaat het bij Raja over yogahoudingen. Des te meer gaat het om levensstijl, zelfverwezenlijking en controle.
De stappen van Ashtanga yoga zijn opeenvolgend gemaakt. Dat betekent dat je pas écht toe bent aan de volgende stap zodra je werkt aan de voorgaande stappen en die beheerst.
Beginnen met asana’s van Raja yoga kan natuurlijk ook al voordat je stap één en twee hebt voltooid. Maar latere stappen worden wel steeds moeilijker te behalen zonder een goede beheersing van stap één tot en met vier.
Zoals de rivier na een moeilijke tocht moeiteloos in de zee stroomt. Opgeslokt wordt door een eenheid. En zo wordt ook de persoon die Samadhi bereikt onderdeel van een groter bewustzijn.
1. Yama – Zelfcontrole
De eerste stap van Ashtanga yoga is gericht op jouw relatie met de buitenwereld. Yama bestaat uit vijf principes om controle te behouden over jezelf. Omdat de buitenwereld een reflectie is van jouw innerlijke wereld, hebben deze principes zowel directe als indirecte invloeden op jouzelf en je omgeving.
1.1 Ahisma – Geweldloosheid
Geen pijn veroorzaken bij alles wat leeft, met je gedachten, woorden of daden. Dat is de betekenis van Ahimsa. Yogi’s eten hierdoor over het algemeen altijd vegetarisch.
Zij geloven dat de stress van een stervend dier wordt opgenomen door onze lichamen. Daardoor ontstaan volgens hen kwalen zoals ongegronde angsten, neuroses en depressies.
1.2 Satya – Waarheid spreken
De waarheid spreken doet vrijwel iedereen. Maar net als leugens kan ook de waarheid schade aanrichten. Onvoorzichtige manieren van communicatie leiden vaak tot pijn bij een gesprekspartner of toehoorder.
Want de waarheid staat gelijk aan transparantie. Zoals een glazen ruit. Maar terwijl een glazen ruit in je communicatie vertrouwen schept, zorgen zijn scherven voor pijnlijke wonden. Afwegen hoe je de waarheid communiceert is dus net zo belangrijk als de waarheid zelf.
1.3 Asteya – Niet stelen
Stelen is meer dan het wegnemen van materiële bezittingen van een ander. Want wanneer werd er iets van immateriële waarde van jouzelf weggenomen?
Levensgeluk, kansen, hoop of ervaringen? Asteya staat in het teken van het voorkomen van uitbuiting. De uitbuiting van de natuur, je vrienden en familie.
1.4 Brahmacharya – Puur leven
De precieze betekenis van Brahmacharya is ‘gedrag dat leidt tot Brahman’. Brahman wordt ook wel gezien als de ‘schepper’ in het Hinduïsme en Yogi-termen. Brahmacharya is dus de levensstijl die leidt tot het worden van de ‘hogere kracht’.
Het wordt ook wel uitgelegd als ‘energie op de juiste manier gebruiken’. Voor sommigen vertaalt dit zich in celibatair leven. Leven zonder sexuele handelingen dus. Met als reden dat je daarmee dichter bij het Goddelijke komt.
Het is niet verrassend dat dit principe in de Westerse cultuur op wat minder enthousiasme kan rekenen. Maar het ‘gebruiken van energie op de juiste manier’ heeft uiteindelijk een vrije interpretatie.
Volgens sommigen is geheelonthouding daarom ook helemaal niet essentieel. Veel belangrijker is het om je energie te reguleren, te sturen en je bewust te worden dat je energie op verschillende manieren kunt gebruiken.
1.5 Aparigraha – Non-accumulatie
We worden geboren zonder bezittingen. En hoe rijk we ook worden; we verlaten de wereld weer zonder iets mee te nemen. Aparigraha betekent vrij vertaald het ‘niet verzamelen van onnodige materiële bezittingen’.
Non-accumulatie dus. En er is een goede reden waarom dit principe bestaat. Want wie veel bezit, heeft veel zorgen. Daarnaast zorgt het toe eigenen en claimen van eigendommen vaak tot een beperking in de vrijheid of mogelijkheden van een ander.
Door afstand te nemen van materiële bezittingen en mensen om ons heen vrij te laten, laten we onszelf indirect ook vrij. Vrij van de beperking en verantwoordelijkheid die je ervaart wanneer je iets – of iemand – beschouwt als eigendom.
2. Niyama – Discipline
Net als Yama bestaat Niyama uit vijf principes. De Ashtanga yoga principes van Yama en Niyama hebben een gedeeltelijke overlapping, maar gaan bij Niyama een stapje dieper.
2.1 Shauca – Puurheid
Niet alleen ons gedrag, maar onze gedachten, gevoelens, lichaam en kleding moeten puur zijn volgens Ashtanga yoga. Datzelfde geldt voor de mensen met wie we omgaan. Door vanuit puurheid te leven zijn we in staat om ons te richten op andere puurheid en op spiritueel vlak te groeien.
2.2 Santosh – Voldoening
Dakloze mensen met een glimlach van oor tot oor. Een miljardair die niet tevreden is tot hij de halve wereld bezit. Voldoening of een gebrek aan voldoening vormen je leven.
Een gelukkig leven zit er niet in, volgens dit principe, wanneer je alleen voldoening haalt uit het verzamelen van steeds meer aardse bezittingen.
2.3 Tapa – Zelfdiscipline
Tegenslagen, teleurstellingen of obstakels. Wat we ook tegenkomen op ons pad, we moeten zelf-discipline gebruiken om spiritueel te blijven groeien. Belangrijke kernwoorden van Tapa zijn respect, geduld, doorzettingsvermogen en consistente oefening.
2.4 Svadhyaya – Studie van heilige scripturen
Wie zich verdiept in de heilige documenten en scripturen van de yoga-filosofie achter Ashtanga yoga, verbindt zich met de oeroude kennis die je daarin letterlijk en soms tussen de regels door kunt lezen.
Voorbeelden van deze ancient yoga filosofie zijn: Bhagavad Gita, de Upanishads en de Yoga Sutras of Patanjali.
2.5 Ishvara Pranidhana – Toewijding aan God
Geef je volledig over aan het Goddelijke. Wat God ook betekent voor jou. Door toegewijd te leven en te vertrouwen op het universum of goddelijke, zullen er situaties op je pad komen die jou helpen met je spirituele groei.
3. Asana’s- Yogahoudingen
Asana’s zijn houdingen die je aanneemt tijdens het beoefenen van Ashtanga yoga. Een houding waarin je voor bepaalde tijd kunt verblijven. Uiteraard op een ontspannen, relaxte en comfortabele manier.
Bij flow yoga zoals Ashtanga yoga, verblijf je maar voor zeer korte tijd in een asana. Je vloeit namelijk direct weer door naar de volgende.
De meeste yogascholen zullen zich tijdens de lessen met name richten op het uitvoeren van Asana’s, soms in combinatie met Pranayama (ademhaling), met soms een focus op Yama en Niyama.
De laatste decennia zijn er honderden, zo niet duizenden Asana’s ontwikkeld, die wereldwijd in menig yogaklas beoefend worden.
Binnen Ashtanga yoga zijn er slechts zes reeksen, voorheen vier, waaraan je werkt. De reeksen zijn opeenvolgend en worden lastiger naarmate je verder vordert.
Opvolgende reeksen
Je moet dus eerst de ene reeks in een juiste vorm kunnen volbrengen, voordat je doorgaat naar de volgende reeks.
De eerste reeks bevat bijvoorbeeld voornamelijk veel ‘forward bends’, de tweede reeks veel ‘back bends’. En vervolgens maak je de transitie naar posities waar je moet balanceren. Bijvoorbeeld op alleen je armen, schouders of hoofd.
Ashtanga yoga is een vorm van Flow yoga, net als Vinyasa. Dat betekent dat de oefening als één langgerekte ‘dans’ van yoga houdingen aanvoelt. Soms moet je enkele ademhalingen lang in dezelfde houding blijven zitten, staan of liggen.
Vergelijkbare yogastijl
Vind je de flow van Ashtanga yoga fijn? Dan kan je ook Vinyasa yoga proberen. In die yogastijl beweeg je ook vloeiend van de ene naar de andere houding, maar toch zijn er belangrijke verschillen.
4. Pranayama – Ademhaling
Levensenergie wordt gedragen door je ademhaling. Dat zegt de yoga-traditie. Sommige Yogi’s vinden Pranayama zelfs nog belangrijker dan Asana’s (houdingen). Zij denken dat het hart van yoga klopt binnen de ademhaling. Niets om laconiek over te doen, dus.
De definitie van Prana is ‘levenskracht’ of ‘ademhaling die het lichaam in stand houdt’. Yama staat voor ‘extensie’, of ‘verlenging’. Samengevoegd wijst het naar de controle over de ademhaling.
Pranayama kan tijdens iedere asana gebruikt worden. Een populaire asana om Pranayama in te oefenen, niet alleen bij Ashtanga yoga, is Savanana, oftewel de houding van de dode. Deze relaxte houding stelt je in staat om je echt te focussen op je ademhaling.
Ujjayi ademhaling
Drakenadem, oceaan-adem of sissende adem. Ujjayi heeft – mogelijk vanwege de moeilijk uitspreekbare naam – diverse bijnamen gekregen. Met Ujjayi blokkeer je de luchtweg een klein beetje wanneer je uitademt.
Deze blokkade zorgt ervoor dat de uitstromende lucht een geluid maakt. Voor sommigen is dat het geluid van de zee, een draak of iets anders krachtigs.
Ujjayi Pranayama betekent ‘Overwinningsadem’ en zodra je de ademhaling toepast, zal je snel voelen waarom. Het geeft een behoorlijk dosis energie en kracht.
Een juiste vorm van Ujjayi zorgt voor verminderde vermoeidheid, angsten en depressie. Ben je gestrest? Een paar minuten Ujjayi kan dan zomaar wonderen doen. Naast Ujjayi zijn er ook nog andere vormen van ademhaling binnen Ashtanga yoga.
5. Pratyahara – Terugtrekking van de zintuigen
Wie gevorderd is in Pratyahara kan zijn zintuigen en aandacht zowel naar binnen als buiten keren. Op eigen initiatief. Geen noise-cancelling koptelefoons of zware pijnstillers nodig, maar gewoon het verleggen van de focus van je geest.
Pratyahara is belangrijk voor een ieder die naast Ashtanga yoga ook geïnteresseerd is in meditatie of mindfulness,.
Door te observeren en bewust te worden van onze innerlijke wereld, is het mogelijk om je af te sluiten van externe invloeden. En daarmee bereid je je voor op de volgende stap.
6. Dharana – Concentratie
De kracht om je op één gedachte of gevoel te concentreren, wordt Dharana genoemd. Dit lukt vrijwel iedereen voor een paar seconden. Een klein groepje mensen kan het een minuut of twee. En vrijwel niemand langer dan tien minuten.
Je hebt je Dharana pas echt onder controle zodra je voor een onbepaalde tijd op één gedachte of gevoel kunt concentreren. Je kunt je Dharana verbeteren met behulp van de asana’s binnen Ashtanga yoga, maar ook met pranayama.
7. Dhyana – Meditatie
Slaap en meditatie hebben één eigenschap gemeen met elkaar. Je kunt de activiteit op zichzelf niet trainen. Je kunt bijvoorbeeld pas slapen als je in staat bent om je lichaam en geest tot rust te brengen. Vervolgens gebeurt de activiteit van het in slaap vallen vanzelf.
Hetzelfde geldt voor meditatie. Echte meditatie vindt pas plaats zodra je de technieken eromheen beheerst. Je creëert met Dhyana een stilte in je geest die je nodig hebt om het ‘pure zijn’ te ervaren.
Zodra je ego stopt met praten, en je brein zich afsluit van je hart, is het mogelijk om puur licht te ervaren en één te worden met dit licht.
–> 6 ademhalingsoefeningen om te slapen + tips voor slechte slapers
8. Samadhi – Complete realisatie
Als alles samenkomt, spreekt men binnen Ashtanga yoga over Samadhi. De ‘kenner’, de ‘kennis’’ en de ‘belichaming van kennis’ – oftewel God worden één. Als we de voorgaande 7 stappen van Ashtanga yoga zien als obstakels, is Samadhi de transformatie. Het pad met obstakels houdt op te bestaan. Het eindpunt is bereikt.
Zoals de rivier na een moeilijke tocht moeiteloos in de zee stroomt. Opgeslokt wordt door een eenheid. En zo wordt ook de persoon die Samadhi bereikt onderdeel van een groter bewustzijn. Het Supreme Consciousness.
Dualiteit verdwijnt hier. Er bestaat geen dag of nacht, licht of donker. De individuele ziel smelt samen met de kosmische ziel van Yoga.
Hoe het voelt om Samadhi te bereiken? Dat weten alleen diegene die dit stadium bereikten. Want net zoals je een kleur, geur of smaak onmogelijk kunt uitleggen, is Samadhi een gevoel dat alleen ervaren kan worden. En alleen, wanneer jouw ziel daar klaar voor is.
Benodigdheden Astanga yoga
Iedere vorm van yoga heeft weer karakteristieke eigenschappen die het gebruik van props of hulmiddelen vragen.
Ashtanga yoga is een stijl waarbij veel ‘flow’ aanwezig is. Je zal dus niet zo snel een yoga deken nodig hebben. Wel zijn er een aantal basisproducten waar je sessie thuis of in de studio lekkerder voelt, of waarmee sommige houdingen beter uit te voeren zijn.
–> Thuis yoga leren: startersgids met 12 tips voor beginnende yogi’s
Yogablokken en straps zijn misschien niet altijd van toepassing in een les Ashtanga yoga. Maar om de houdingen beter en comfortabeler te kunnen doen, kunnen deze props wel bijdragen aan betere flexibiliteit en uitlijning.
Er zijn ook veel boeken geschreven over Ashtanga yoga.
