Je hebt een medewerker die al maanden op halve kracht draait. Weinig energie, vaker ziek, steeds minder betrokken. Je vraagt je af wat er aan de hand is. En ergens in de zoektocht naar antwoorden kom je uit bij vitaliteit van medewerkers.
De vitaliteit van medewerkers wordt bepaald door met name drie bronnen: de genen, leefstijl, en directe (werk)omgeving. Organisaties richten zich bijna uitsluitend op de tweede in hun aanpak. Maar bij verzuim en verloop is het vrijwel altijd de derde die de doorslag geeft.
Voor de vitaliteit van medewerkers richten organisaties structureel op de verkeerde thema’s
Genetische aanleg bepaalt mede hoe iemand met stress omgaat, hoe snel iemand herstelt, hoe vatbaar iemand is voor bepaalde klachten. Dat is niet of nauwelijks beïnvloedbaar als werkgever.
Leefstijl, slaap, voeding, beweging, ontspanning, zijn dat (deels) wel. En hier richt de meeste aandacht van organisaties zich op. Vitaliteitsprogramma’s gaan over gezond eten, meer bewegen, beter slapen. Dat zijn geen zinloze investeringen. Maar ze verklaren maar een deel van waarom de ene medewerker vitaal blijft en de andere niet.
De derde bron is de directe omgeving. Bij medewerkers is dat voor een groot deel de werkomgeving, naast thuis. En het effect van de werkomgeving wordt structureel onderschat, terwijl hij voor werkgevers ook de meest beïnvloedbare is.
Wat leefstijl wél en niet verklaart
Leefstijl verklaart het verschil in vitaliteit tussen mensen die vergelijkbare werkomstandigheden hebben. Het verklaart niet waarom vitale medewerkers, mensen die goed slapen, sporten en gezond eten, na twee jaar bij een bepaalde leidinggevende of in een bepaald team toch uitvallen.
Dat patroon is herkenbaar in de cijfers. Psychische klachten zijn inmiddels de voornaamste oorzaak van langdurig verzuim in Nederland, goed voor 40% van alle langdurige verzuimdagen. En 75% van de werknemers die met psychische klachten verzuimen, geeft aan dat die klachten geheel of gedeeltelijk samenhangen met werk. Niet met slaap. Niet met voeding. Met werk.
Leefstijlinterventies raken die oorzaak niet. Ze raken de medewerker. Maar de bron van het probleem zit elders.
De werkomgeving als onderschatte bron van vitaliteit voor werknemers
Wat in de werkomgeving bepaalt of personeel vitaal blijft, heeft weinig te maken met de aanwezigheid van fruit op de afdeling of een yogamat in de fitnessruimte. Het gaat om andere dingen.
Of rollen helder zijn. Of er autonomie is in het werk. Of de werkdruk in verhouding staat tot de beschikbare tijd en steun. Of de leidinggevende psychologisch veilig aanvoelt. Of samenwerking in het team constructief is of juist energie kost.
Dit zijn geen zachte factoren. Ze bepalen of medewerkers elke ochtend met energie beginnen of met tegenzin. Ze bepalen of mensen zich gezien voelen, of ze weten waar ze aan toe zijn, of ze het gevoel hebben dat hun werk ergens toe doet.
En als die dingen structureel niet kloppen, heeft dat gevolgen die je terugziet in verzuim, in verloop, en in de stille groep medewerkers die er nog wel is maar al lang niet meer echt meedoet.
Lees ook: Vitaliteitsbeleid opstellen: voorkom deze veelgemaakte dure stap
De volgorde is mogelijk anders dan je denkt
Er is nog iets dat zelden expliciet wordt benoemd. In het gangbare beeld ligt de causaliteit zo: iemand slaapt slecht, heeft te weinig energie, en presteert daardoor minder op het werk. Leefstijl veroorzaakt het probleem op de werkvloer.
Maar bij werkgerelateerd verzuim loopt de volgorde vaak precies andersom. Iemand heeft een conflict met een leidinggevende, weet niet of zijn werk gewaardeerd wordt, of werkt al maanden met onduidelijke verwachtingen en te weinig steun. Die spanning neemt hij mee naar huis. Hij slaapt slechter. Hij heeft minder energie. Hij beweegt minder. Hij eet slechter.
De slaapproblemen zijn niet de oorzaak. Ze zijn het gevolg van wat er overdag op het werk gebeurt. Als je dan een slaapapp aanbiedt, pak je de verkeerde kant van de keten aan.
Wat je als werkgever kunt doen voor medewerkers
Als de werkomgeving de meest beïnvloedbare bron van vitaliteit voor medewerkers is, verschuift ook de vraag die je als werkgever moet stellen. Niet: hoe stimuleer ik gezonder gedrag bij mijn medewerkers? Maar: wat in onze organisatie ondermijnt de vitaliteit van medewerkers, en waar speelt dat het zwaarst?
Die vraag beantwoorden is niet eenvoudig als je de thema’s niet weet en niet bevraagt. Een vermoeden of aanname of basis van een organisatiebrede tevredenheidsscore is niet voldoende.
Welke thema’s spelen in welke teams. Wat geven medewerkers zelf als grootste frictiebronnen aan. Oftewel; waar zit de frictie die energie kost en vitaliteit ondermijnt.
Als je dat weet, kun je gericht ingrijpen. Op de plekken waar het zwaarst weegt. Met interventies die aansluiten bij de oorzaak, niet bij het symptoom. Dat is goedkoper dan een organisatiebreed programma, effectiever omdat het aansluit bij wat er werkelijk speelt, en herkenbaarder voor medewerkers omdat het over hun situatie gaat.
Wat een DeepDive in kaart brengt
De Mindcelium DeepDive brengt precies die laag in kaart. Niet de leefstijlscores van individuele medewerkers, maar de thema’s in de werkomgeving die teams als grootste frictiepunten ervaren, uitgesplitst naar afdeling en context. Zodat je als werkgever weet wat er speelt voordat je kiest wat je doet. Zo is de vitaliteit van medewerkers niet afhankelijk van geluk, maar van een gerichte aanpak op basis van relevante data..
Benieuwd wat verzuim en verloop jouw organisatie écht kosten. En wat preventie je kan besparen? Doe de gratis Quickscan.
Wat kost verzuim en verloop jouw organisatie echt?
Bereken in 7 vragen de beïnvloedbare verzuim- en verloopkosten op basis van CBS-sectordata. Geen e-mail nodig.
Doe de quickscan →
